آخرین خبرها

معرفی گیاه دارویی گزنه – Urtica dioica

معرفی گیاه دارویی گزنه

.

گیاه دارویی گزنه

گزنه

 

.

خانواده : Urticaceae
گیاهان دارویی این تیره در استان مرکزی عبارتند از:
نام فارسی : گزنه ( گزنه کبیر, گزنه دو پایه)
نام علمی : Urtica dioica
فرانسه : ortie mechante, Grande ortie, ortie dioique
انگلیسی : Lavge – Nettle, Common- Nettle , Greet- Nettle
آلمانی : Grosse- Nessel, Brennessel, Grosse- Brennessel
ایتالیائی : Orticone, O. Uivace, ortice- maschia, Ortica
عربی : قریص (Quarrys)
.

مشخصات گیاهشناسی :
گزنه کبیر گیاهی است علفی, چند ساله, ساقه آن ۴ گوشه و راست به ارتفاع ۵/۰ یا بک متر و حتی بیشتر و پوشیده از تار و پرزهای چسبناک و ساختمان آن به شدت لیفی می‌باشد. برگهای آن متقابل بیضی بزرگ و نوک تیز, دندانه‌دار و منتهی به ۱۲ ستیپول و رگبرگها خیلی مشخص از مشخصات پایه ماده آن این است که گل آذین خوشه آن پس از آنکه گل‌ها آمیزش یافت و تشکیل میوه آغاز گردید. از حالت ایستاده به وضع خمیده در می‌آید. گزنه اعضای پوشیده از تارهای مخروطی شکل و گزنده دارد و چون پس از لمس کردن محتویات سوز آور غده زیر آن در پوست بدن وارد می‌گردد. ایجاد سوزش و ناراحتی می‌کند. گزنه کبیر خزنده است و در فواصل مختلف ریشکهای تازه از آن روییده و منشاء ساقه هوایی و گیاه جدیدی می‌شود به همین دلیل این گیاه به سرعت گسترش می‌یابد. تخم آن نرم براق و کمی پهن و تیره رنگ است.
.
قسمت مورد استفاده :
سر شاخه‌های گیاه( بیشر برگهای تازه) و ریشه و شیره حاصل از دانه آن نیز کم و بیش به مصرف درمانی می‌رسد.
.
خواص درمانی :
این گیاه در تقویت اعمال هضم, ازدیاد ادرار, رفع نزله, بند آوردن خون, علاج بیماری قند و احتمالاً ازدیاد ترشح شیر و باز کردن قاعدگی اثر مفید است.گزنه دارای اثر قاطع در رفع بیماریهای پوست است. دانه گزنه دارای اثر مسهل و قاعده آور و ضد کرم است. با مصرف گزنه, تعداد گلبولهای قرمز خون نیز افزایش می‌یابد که خود در درمان بعضی از بیماریهای خونی حائز اهمیت است. جوشانده گزنه در رفع ناراحتی‌÷ای پوستی مخصوصاُ اگزماهای مزمن و گزماهای ناشی از Impetiyo و داء الصدف و نظایر آنها اثر معالج ظاهر می‌کند.گزنه به نحو غیر قابل تردید اثر بند آورنده خون دارد. به طوری که بررسی‌های متعدد در این زمینه نشان داده است که گزنه در رفع اخلاط خونی, خون آمدن از بینی, خونروی در فواصل قاعدگی, استفراق خونی و خونرویهای مختلف اثر درخشان دارد و در استعمال خارج برگ له شده گزنه در مقدار کمی نمک و یا جوشانده آن, اثر قاطع در رفع زخم‌های غانقرایائی و اولسرهای چرکین دارد. شیره تازه یا جوشانده گیاه اگر غرغره شود. ورم لوزه, آفت و التهاب لثه دندان را از بین می‌برد. از قدیم الایام با گزنه تازه ضربه‌های ملایم روی قسمتی از پوست بدن ( به منظور تجمع خون در آن قسمت) وارد می‌آورند تا با این عمل, خون از قسمتهائی از بدن که موجبات ناراحتی‌های را فراهم آورد, دور گردد و به این قمست متوجه شود.از گزنه در رفع بیحسی اعضای بدن, بی اختیاری اعضاء که بر اثر سکته‌های ناقص بیش می‌آید. رماتیسم مزمن قطع شدن حالت قاعدگی و غیره استفاده به عمل می‌آورده‌اند. در کلیه حالات مذکور با اثر دادن شاخه برگدار گزنه و یا فرآورده‌های آن بر روی پوست بدن اثر درمانی ظاهر می‌شود. جوشانده گیاه و خیسانده آن در الکل به صورت لوسیون به تنها در رشد موی سر اثر می‌کند بلکه مانع ریزش مو می‌شود بعلاوه شوره سر را از بین می‌برد. گزنه مدر و معرق نیز می‌باشد و برای نرم کردن ورمهای سخت در استعمال خارجی به کار می‌رود. نیروی جنسی را زیاد می‌کند. سینه, ریه و معده را از افلاط پاک می‌کند. دهانه رحم و گرفتگیهای کبد را باز می‌کند در علاج بیماریهای قند موثر است. شیره گیاه و جوشانده گیاه مقدار قند در ادرار بیماران قند را کاهش می‌دهد. در ضمن برای رفع پیچیدگی‌های عصب نیز مفید است.
.
صور داروئی :
دم کرده و یا جوشانده ۳۰ تا ۶۰ در هزار برگ گزنه به مقدار ۳ فنجان در روز قبل یا بعد از هر غذا شیره تازه گیاه به مقدار ۶۰ تا ۱۲۵ گرم در روز قبل از غذا ( به این شیره باید کمی آب افزود تا رقیق شود) شریت گزنه که با افزایش ۳۰ تا ۶۰ گرم آن در کمی آب قند حاصل می‌شود. جوشانده ۳۰ تا ۴۰ در هزار گزنه در آب به عنوان مدر و تصفیه کننده خون برای مصرف در ۲ روز بیش هر دو غذا و همچنین از عصاره و تنتور آن هم مصرف می‌شود.
.
نقاط پراکنش :
این گیاه به صورت پراکنده در نقاط مرطوب حاشیه چشمه‌های دائمی و بعضاً فصلی در نقاط کوهستانی استان به صورت خیلی محدود رویش دارد.
.
تدوین : حمیدرضا میرداودی -عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان مرکزی

.

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شد.خانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*